Stille herinneringen langs de (digitale) weg

Het plotseling overlijden van een kind, partner of familielid is altijd verschrikkelijk. Maar als een ongeval van een jong kind of gruwelijk misdrijf de oorzaak is, dan is de pijn en de verslagenheid voor de achterblijvers zo goed als ondragelijk. Vooral de gedachte dat de wereld hun dierbare die zo abrupt van het leven beroofd is, ooit zal vergeten is onverteerbaar. Een manier om dat te voorkomen is door het plaatsen van een  persoonlijke gedenkteken op de plaats van delict of ongeluk.

Een half jaar geleden reed de zestienjarige Ted Alfrink op zijn bromfiets van huis naar school. Een automobilist was voor de kruising met een inhaalmanoeuvre bezig en zag Ted niet. De jongen werd geschept en overleed korte tijd later in het ziekenhuis aan zijn verwondingen. Een dag na het dodelijke ongeluk bezochten scholieren van Ted’s school de plek en lieten bloemen, kaarsjes en briefjes achter. Vader Jaap Alfrink: “Na een week waren de bloemen verwelkt en de briefjes verfomfaaid, maar nog steeds zochten mensen daar troost. Toen heb ik besloten om een tijdelijk een monument te plaatsen met een mooie tekst en foto van Ted. Tijdens de onthulling heb ik tegen de aanwezigen verteld: “Je bent als ouder altijd bang dat jouw kind iets ergs overkomt en dat is maar goed ook want als je kind daadwerkelijk iets overkomt dan doet dat zoveel meer pijn dan je je kunt voorstellen. En als het ergste is gebeurd, verwacht je dat je angst verdwijnt, maar nee dan komt er nog een angst bij namelijk dat je kind door anderen vergeten wordt. Het gedenkteken geeft ons vertrouwen dat dat nooit gebeurt.’ En het monument dient ook als signaal: dit is geen gewone plek, hier heeft iemand het leven gelaten.

Maar voor Jaap Alfrink is dit monument voor zijn zoon niet voldoende. Behalve het monument, een speciale website voor Ted, is Jaap –samen met andere ouders die kind verloren- ook nog bezig met de oprichting van een monument ter nagedachtenis van alle jonge verkeersslachtoffers.

Jaap Alfrink: “Waarom? Een monument aan de kant van de weg is erg kwetsbaar. Het kan gemakkelijk vernield worden door vandalen. Dat is erg pijnlijk voor de nabestaanden als dat gebeurt. Een groot monument voor alle jonge verkeersslachtoffers zou voor alle betrokkenen troost kunnen bieden en is bovendien minder gevoelig voor vernieling. We hopen dat het monument er dit jaar komt. Tenminste als er genoeg geld is, er is nog een tekort van veertigduizend euro.”

Vermoord

Of een nabestaande of een groep een herdenkingsmonument mag plaatsen, varieert per gemeente. Sommige gemeentes staan het helemaal niet toe, anderen gedogen een monument voor een bepaalde periode, anderen geven alleen toestemming als het herdenkingsteken anoniem is.  Voor veel nabestaanden die een monument willen plaatsen, blijkt het contact met de gemeente dikwijls een tijdrovende en frustrerende ervaring te zijn.  Dat heeft niet alleen Jaap Alfrink gemerkt, ook Martin Roos uit Den Haag kan hierover meepraten. Hij heeft twee jaar lang moeten touwtrekken voor een monument op de plek waar drie jaar geleden zijn oudste zoon Alan dood werd aangetroffen.

Alan, een  31-jarige uitvaartmedewerker wilde samen met een andere jongen naar het centrum van Den Haag. Een automobilist met bijrijder, beide zwaar onder invloed van alcohol en drugs, nam hen mee en schoot beide jongens in de auto van dichtbij neer. Martin Roos vermoedt dat het om een roofmoord gaat.  De lichamen van beide jongens werden op een parkeerplaats in de buurt van Loosduinen achtergelaten. In de eerste maanden na de dood van Alan bakende bloemen en kaarsjes het gebied af. Maar op een gegeven moment vond de gemeente Den Haag dat dit zo niet langer kon. Maar voor de ouders van Martin was het ondenkbaar dat er op die afschuwelijke plek, op de stenen die het bloed van beide jongens bevatten, ooit nog een auto zou komen te staan. Martin Roos: “Uiteindelijk, na twee jaar, kregen we toestemming voor plaatsing en -waar ik vooral erg blij mee ben is dat in het monument de straatstenen zijn verwerkt waarin het bloed van de jongens zodat onze wens gerespecteerd is en op deze stenen nooit meer auto’s kunnen staan.” Martin Roos rijdt iedere dag na zijn werk even naar de parkeerplaats toe en kijkt of alles er nog netjes bijligt. “Soms hoor ik hoe ouders bij het monument hun kinderen waarschuwen tegen allerlei gevaren. Dat geeft mij een dubbel gevoel. Want dat heb ik vroeger bij Alan ook gedaan. Ik hoop dan maar dat dit verhaal zo’n indruk op die kinderen maakt dat zij zelf later nooit geweld zullen gebruiken.

” Volgens Martin Roos is een monument niet zozeer bedoeld om de pijn te verlichten maar om anderen te laten weten wat er op die plek is gebeurd en de daders duidelijk te maken wat ze hebben aangericht. “De moord op Alan heeft ons gezin kapot gemaakt. Zelfs als er mooie dingen in ons leven gebeuren blijft die somberheid als een donkere wolk boven ons hangen. Mijn jongste zoon is pasgeleden vader geworden. Dan zeggen mensen: ‘Dan krijg je er toch iets moois voor terug.’ Hoe goed bedoeld ook, die mensen kan ik op dat moment wel wat aandoen. Hoe krijg je met de geboorte van je kleinkind je zoon terug? Dat je kind vermoord wordt, is zo gruwelijk daar kom je nooit meer overheen. Geen gedenkteken of website kan die pijn wegnemen. Ook ben ik  realistisch genoeg om te beseffen dat daarmee toekomstige gruweldaden niet voorkomen kunnen worden. Afgelopen vrijdag is dat wel duidelijk gebleken. Honderd meter van de plek waar Alan en Daan zijn vermoord, zijn weer twee mensen in hun eigen huis om het leven gebracht. Ondanks het gedenkteken gaat het moorden gewoon door.”

Verstomde schreeuw

Kunstenaar Fokke Veurman (45) uit het Friese Oudkerk heeft nog wel de hoop dat zijn zelfgemaakte herdenkingsmonument als waarschuwing dient. Veurman verloor twee jaar geleden niet zijn kind, maar beide ouders als gevolg van een noodlottig verkeersongeluk. Zijn vader gaf geen voorrang op en zijn auto werd vervolgens vol geraakt door een 21-jarige automobilist die teveel had gedronken en te hard reed. Zijn ouders waren op slag dood. 

“Het ongeluk van mijn ouders is net als het script van een slechte soap. Op zaterdagmiddag was ik nog met mijn vader bezig de paarden aan het verzorgen. We namen vluchtig afscheid want we zouden elkaar die avond toch weer zien bij de bestuursvergadering van de paardrijvereniging. Daar zou mijn moeder ook naar toe gaan. Het bestuur had namelijk besloten dat mijn ouders tot erelid benoemd zouden worden omdat zij al vijfentwintig trouw lid waren. Het zou een volledige verrassing voor mijn ouders worden. Dus iedereen, familie en de bestuursleden, wachten geduldig tot mijn ouders zouden arriveren. Om acht uur, het tijdstip dat afgesproken was, waren ze er nog niet en dat was vreemd want mijn ouders waren erg punctueel.  Mijn vrouw reed naar hun huis en zag dat zij al vertrokken waren. Onderweg zag zij wel dat er een auto-ongeluk gebeurd was waaromheen veel omstanders stonden. Zij is doorgereden omdat zij niet uit sensatie erbij wilde staan. Toen zij tijdens de terugweg aan de andere kant van de weg beter de verongelukte auto zag, herkende zij de auto van mijn ouders. Het is zo bizar, het zou een blijde avond worden, een feest ter ere van mijn ouders en dan veranderd deze dag meer dan honderdtachtig graden in een dag van rouw. Mijn vader zat nog rechtop in zijn stoel en mijn moeder lag voorover het stuur. Ik pakte zijn hand en zo ben ik even blijven zitten. Het waren slechts enkele seconden, maar die zal ik nooit meer vergeten. Het was zo overweldigend en het klinkt vreemd maar ik ben erg dankbaar dat ik nog even zijn hand heb mogen vasthouden. Voor mij was dit een zeer emotioneel en dierbaar moment.” 

Fokke Veurman heeft zijn verdriet eerst tot uitdrukking gebracht in een schilderij dat de handen van zijn vader weergeeft. Dat schilderij laat hij slechts aan een handjevol mensen zien. Maar toen een jaar na het verongelukken van zijn ouders op bijna dezelfde plek twee zussen om het leven kwamen, waarvan er een zwanger was, ‘móést’ Veurman een groter werk maken voor hen allen. Het werd een stemband van zeshonderd  kilo zwaar en zes meter hoog met als titel ‘De Verstomde Schreeuw’. “Dat was precies wat ik voelde toen ik besefte dat mijn ouders verongelukt waren. Een stille innerlijke schreeuw.” Het kunstwerk stond eerst tijdelijk in de berm, maar komt binnenkort voorgoed op het erf van de ouders van de zussen, vanaf de weg duidelijk te zien voor automobilisten. “Zo is het ook bedoeld zodat het als een waarschuwing voor de voorbijgaande weggebruikers kan dienen.”

Behalve de monumenten aan de kant van de weg, hebben de geïnterviewden websites gemaakt ter nagedachtenis van hun dierbare of over het monument.

Behalve de monumenten aan de kant van de weg, hebben de geïnterviewden websites gemaakt ter nagedachtenis van hun dierbare of over het monument.

Website ter nagedachtenis aan Ted Alfrink www.ted-alfrink.net

Website voor oprichting monument verkeersslachtoffers (opgericht door Jaap Alfrink) www.monument-nuenen.net

Website ter nagedachtenis aan Alan Roos www.alanroos.nl

Website Fokke Veurman waar kunstwerk ter nagedachtenis aan zijn ouders staat www.veurman.nl (onder kopje beelden)

Waarom behoefte aan gedenkmonumenten en websites?