'Burgers hebben naïviteit over hoe de wereld in elkaar zit van zich afgeschud'

Een vechtpartij in het centrum van Helmond op Bevrijdingsdag 2005 liep fataal af voor Robert Mol uit Geldrop. Op de Steenweg raakte hij om vier uur 's nachts slaags met een 20-jarige plaatsgenoot. Enkele uren later overleed Robert in een ziekenhuis. Die zondag trokken 150 vrienden door het dorp.

De verdachte was na anderhalve maand weer op vrije voeten, omdat na sectie niet duidelijk was geworden of het slachtoffer door de klap was overleden.

Het voorval heeft buiten Helmond en Geldrop weinig indruk gemaakt. De tijd lijkt voorbij dat Nederlanders massaal de straat opgaan om uiting te geven aan hun verdriet en woede over 'zinloos geweld'.

Demonstratieve herdenkingen trekken weinig media-aandacht meer, tenzij er zoals in maart bij de Amersfoortse tiener Babak Hadjipour sprake is van dreigende incidenten tijdens de mars.

"De mensen zijn aan dit soort geweld gewend geraakt," concludeert Henri Beunders, hoogleraar geschiedenis van maatschappij, media en cultuur aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. "De stille tochten waren een emotionele schoksgewijze aanpassing aan de harde wereld. De Nederlanders hebben hun naïviteit over hoe de wereld in elkaar zit van zich afgeschud. Deze massaherdenkingen waren daardoor een tijdelijk fenomeen.

De mediaprofessor verwacht dat de emoties zullen oplaaien over andere onderwerpen. In 1983 na de dood en mishandeling van Kerwin Duinmeijer was blanke racisme het thema. Sinds de moord op Theo van Gogh in 2004 richtte de opwinding zich op multiculturele thema's. Bij de disco schutter in Gorinchem werd deze component nog weggedrukt. De emoties na de dood van Rene Steegmans, waarbij de aandacht viel op onaangepaste Marokkaanse jongeren, waren een voorbode. Denk aan de toestanden in Amsterdam rond een Jordaanse tasjesrover, die werd doodgereden door zoals later bleek- een zwarte automobiliste.

De burgerbeweging tegen geweld zijn weinig bestendig gebleken. Een landelijk platform kwam niet van de grond. Jan Kloppenburg de vader van Joes kloppenburg om wie het tien jaar geleden allemaal begon- is nog dagelijks bezig met zij stichting Kappen Nou! Het is de gedreven actievoerder nog niet gelukt een geschikte opvolger te vinden.  Beunders:"Voor de gewone deelnemers is zo'n stille tocht een uitlaatklep. Voor de directe nabestaanden is de oprichting van een stichting of vereniging een vorm van rouwverwerking. Maar de eenmansacties zijn geen geschikte basis voor een blijvende maatschappelijke beweging".

Hebben alle stille tochten dan niets opgeleverd? Beunders:" Zeker wel. Er zijn maatregelen genomen in de uitgaanscentra: zero tolerance, camera's, hogere straffen. Burgers passen hun gedrag aan, zijn alerter en bewuster geworden. Bij alle aanvallen van morele paniek zijn we met z'n allen toch een stuk wijzer geworden".

Stille tochten

Waren een schoksgewijze aanpassing van de harde wereld, zegt hoogleraar Henri Beunders.
Een nabestaande zegt dat de golven van verontwaardiging zijn weggeëbd, maar toch dingen zijn bereikt.
Het lieveheersbeestje, symbool van de strijd tegen zinloos geweld, is volgens sommige nabestaanden te commercieel van opzet.

Tot nu toe

 Joes Kloppenburg wordt op 17 augustus 1996 doodgeslagen in de Amsterdamse Voetboogstraat, nadat hij "Kappen Nou!" roept tegen een man, die een voorbijganger mishandelt.

 Meindert Tjoelker vindt op 13 september 1997 de dood bij een vechtpartij in Leeuwarden. De Friese korpschef C.Bangma spreekt van "zinloos geweld".

In de jaren daarna zijn er grote stille tochten voor mensen, die het toevallige slachtoffer worden van plotseling opkomend fysiek geweld.

De burgerbeweging tegen het straatgeweld verloopt. Het lieveheersbeestje blijft over als symbool, net als een aantal kleine stichtingen van nabestaanden.

Lena Kerstholt

'Het geweld kunnen we niet uitbannen, maar met kleine stapjes komen we toch verder'

Tjirk van Wijk(27) werd in 1999 op gruwelijke wijze vermoord door een vrijgelaten tbs-klant en diens handlanger.

Van Wijks zus,Lena Kerstholt, zet zich in voor de vereniging voor Veiligheid,Respect en Solidariteit.