Verslag overleg besturen lotgenotenorganisaties met ministerie van Justitie, SHN, SGM en politie

Woensdag 9 september 2009

14:00- 16:00

 

1. Opening en mededelingen

Terugblik op bijeenkomst met nabestaanden, rechters en officieren van Justitie op het departement 31 maart jl:

-         De lotgenotenorganisaties geven aan dat zij met een positief gevoel terugkijken op de bijeenkomst. Vooral het verslag met alle door de nabestaanden genoemde punten is goed ontvangen. Dit lijst kan als leidraad gebruikt worden. Opgemerkt werd dat een punt niet op het lijstje voorkwam: de terugkeer van een dader in de omgeving van nabestaanden. Toegezegd wordt dat dit punt wordt toegevoegd.

-         Als kritische noot werd genoemd dat de bijeenkomst een herhaling van de vorige was. Wederom werden persoonlijke verhalen verteld (weliswaar door andere nabestaanden), waar de (andere) rechters en officieren van justitie op reageerden. Volgend (voor)jaar zal wederom een bijeenkomst met rechters en officieren van justitie plaatsvinden. Uitdaging is om de bijeenkomst een stap verder te brengen.

-         Er is een aantal keren gesproken over een bijeenkomst met vertegenwoordigers van Jeugdzorg. Deze bijeenkomst heeft op dit moment nog geen prioriteit.

-         Er is behoefte aan een bijeenkomst met directeuren van het gevangeniswezen en tbs-klinieken. Er zijn veel onbeantwoorde vragen over verlof en informatieverstrekking rondom het verlof. Afgesproken wordt dat een bijeenkomst in het voorjaar van 2010 met deze gesprekspartners geregeld wordt.

 

2. Muur tegen geweld

VVRS is hard bezig de financiering voor de muur tegen geweld rond te krijgen. Er zijn reeds brieven naar gemeenten gestuurd en een bedrag van € 40.000,- is toegezegd. Er is echter nog een tekort van € 67.000,-. Gevraagd wordt of het ministerie van Justitie hierin iets kan betekenen. Het departement vindt het een sympathiek initiatief. De minister heeft reeds een aanbevelingsbrief geschreven. Het departement kan helpen met de financiering door te kijken of ingangen geopend kunnen worden waar potten met geld zijn.

 

3. Subsidie

De subsidie aan de lotgenotenorganisaties wordt door het Fonds Slachtofferhulp overgenomen van het ministerie van Justitie. De achtergrond van deze beslissing is gelegen in praktische redenen, niet wegens onbereidwilligheid. Voortaan dienen de lotgenotenorganisaties hun subsidieverzoek bij het Fonds in. Het Fonds zal dan een subsidie toekennen. Indien hierbij tegen problemen wordt aangelopen, hoort het departement dat graag.

 

4. Protocol Maatwerk

Voor de ondersteuning van nabestaanden wordt reeds gewerkt met familierechercheurs (politie), casemanagers (SHN) en het OM is op zoek naar de invulling van de functie van zaakscoördinator.

De partijen, Slachtofferhulp Nederland, het Openbaar Ministerie en de politie hebben een protocol opgesteld, waarin samenwerking tussen deze drie partijen is uitgewerkt. Het doel hiervan is de samenwerking te optimaliseren en de contact- en overdrachtsmomenten zo soepel mogelijk te laten verlopen.

Per 1 januari wordt het protocol uitgetest in de slachtofferloketten Utrecht, Amsterdam, Breda en Maastricht, Den Haag en Rotterdam. Voor het uittesten is gekozen voor een beperkte doelgroep. Het protocol gaat specifiek om nabestaanden. Later zullen slachtoffers van zware geweldsmisdrijven ook hierin worden betrokken.

 

5. Lopend beleid departement

Stand van zaken wet versterking Positie Slachtoffers:

-         Het wetsvoorstel is in de Tweede Kamer aangenomen.

-         De Eerste Kamer zal naar verwachting het voorstel in het najaar behandelen. Een datum voor de behandeling is nog niet bekend.

-         De maatregelen die uit de wet voortvloeien zullen gefaseerd ingevoerd worden. Het hangt ervan af of alle randvoorwaarden zijn ingevuld (bijvoorbeeld of de ict is aangepast).

-         Het departement heeft geen invloed op de behandeling van de wet in de Eerste Kamer.

Slachtofferloketten:

-         Het slachtofferloket is gevestigd op het parket. Op het slachtofferloket zitten medewerkers van SHN, OM en de politie bij elkaar.

-         De pilotloketten zijn: Utrecht, Breda, Amsterdam en Maastricht. Daarnaast zijn de loketten Den Haag en Rotterdam ook nauw verbonden aan de pilotloketten.

-         Per december wordt het nieuwe voegingsformulier in de pilotloketten getest. Dit nieuwe formulier, het schadeopgaveformulier, zal het huidige voegingsformulier, het schadeinventarisatieformulier en het aanvraagformulier voor een uitkering uit het Schadefonds Geweldsmisdrijven vervangen. Het doel van een formulier is dat niet telkens dezelfde gegevens hoeven worden ingevuld.

-         Na de test, zal het formulier geëvalueerd worden. Het streven is het nieuwe schadeopgaveformulier in 2011 landelijk in te voeren.

Inzage dossier:

-         Is geen verplichting van het OM. Hier wordt ook verschillend mee omgegaan.

-         Met de invoering van de wet Versterking Positie Slachtoffers is inzage in het strafdossier mogelijk.

Wetswijziging Schadefonds Geweldsmisdrijven

-         Door de wijziging worden de mogelijkheden voor nabestaanden uitgebreid.

-         Begin volgend jaar wordt de wetswijziging aan de Tweede Kamer aangeboden.

Spreekrecht

-         In 2005 is het spreekrecht ingevoerd. Het is wel beperkt tot het spreken door 1 persoon.

-         Na 3 jaar wordt het spreekrecht geëvalueerd.

-         Het rapport zal naar de Tweede Kamer worden gestuurd, inclusief voorstellen om het spreekrecht verder te verbeteren.

 

6. Dag Herdenken Geweldsslachtoffers 19 september te Breda

Tijdens de herdenkingsdag zullen o.a. de minister van Justitie, de algemeen directeur van Slachtofferhulp Nederland, kamerleden Mark Rutte en Fred Teeven aanwezig zijn.

 

7. W.v.t.t.k.

 

Kosteloze advocaat:

Tweedelijns rechtsbijstand zal ook voor nabestaanden gelden. Met tweedelijns rechtsbijstand wordt bedoeld wanneer schadevergoeding via de voeging in het strafproces (de eerste lijn) niet mogelijk is en via de civiele rechter de schade verhaald wordt. Dit was tot 1 juli 2009 slechts mogelijk voor slachtoffers van ernstige gewelds- en zedendelicten. De wetswijziging laat nog even op zich wachten, maar tot die tijd anticipeert de Raad voor de Rechtsbijstand op de regeling per 1 juli 2009, zodat de kosteloze rechtsbijstand ook voor nabestaanden geldt.

 

-         Wie bepaalt of een advocaat via deze weg wordt ingeschakeld, de nabestaande, Slachtofferhulp Nederland of de Raad voor de Rechtsbijstand? 

Het is aan de nabestaande zelf om te beslissen of hij/zij een advocaat wil inschakelen. Slachtofferhulp Nederland kan nabestaanden natuurlijk hulp geven of informatie geven over de bijstand van een advocaat. De Raad voor Rechtsbijstand is uiteindelijk de instantie die de gratis toevoeging verleent.  

 

-         Waarom mag ik niet buiten Slachtofferhulp om een advocaat op deze wijze inschakelen? 

De route via Slachtofferhulp Nederland is bedoeld om te zorgen dat het proces soepel verloopt. In een enkel geval zal een nabestaande ook een advocaat inschakelen zonder de hulp van SHN. We gaan er vanuit dat in vrijwel alle zaken een casemanager van SHN aan de nabestaanden gekoppeld is. Deze casemanager kan dan de contacten leggen en op die manier ondersteunen.

 

-         Gebruik advocaat voor beperkte doeleinden (alleen op dader gericht of ook op eventuele andere schuldigen als falende hulpverlening)? 

De inzet van de kosteloze toevoeging is inderdaad bedoeld voor beperkte doeleinden, namelijk het verhalen van de schade op de verdachte/dader, waarbij bovendien vervolging moet zijn gestart. Falende hulpverlening valt buiten de regeling van de kosteloze toevoeging. Deze kosteloze toevoeging is van toepassing op slachtoffers van ernstige gewelds- en zedenmisdrijven (volgens de definitie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven) en voor nabestaanden van slachtoffers van levensdelicten.

  

-         Kan ik er gebruik van maken als de dader nog niet veroordeeld is (kan heel belangrijk zijn bijv. ivm eventueel wegsluizen van eigendom en tegoeden)?

Ja, dat kan. Er moet slechts vervolging gestart zijn (en uiteraard sprake zijn van ernstig letsel, danwel overlijden van het slachtoffer). 

 

-         Zit er aan het gebruik van de advocaat een tijdslimiet?

De werkzaamheden van een advocaat worden in beginsel forfaitair vergoed. Is de zaak feitelijk en/of juridisch complex dan krijgt de advocaat boven deze forfaitaire vergoeding een vergoeding per extra uur. Hij is zolang de toevoeging is verleend verplicht om de nodige rechtsbijstand te verlenen.

 

-         Zit er aan het gebruik van de advocaat een financiële limiet aan?

Ja, de toevoeging is voor een bepaald bedrag. Een advocaat kan om extra uren vragen bij de raad voor rechtsbijstand, maar ook dat is niet onbeperkt. Zie antwoord hiervoor.

 

-         Kun je ook in een later stadium gebruik maken van de advocaat als er plotseling iets "nieuws"  omtrent de dader naar voren komt om dan alsnog beslag te laten leggen op eventuele tegoeden (bijv van de belasting/spaarrekening)? 

De toevoeging is bestemd voor het verhalen van schade op de verdachte/dader. Artikel 44 lid 4 Wrb is niet beperkt in de tijd. Deze situatie zou waarschijnlijk dan alleen zien op de civiele procedure, voeging is dan niet meer mogelijk. In de toekomst is het de bedoeling dat de overheid de schade voorschiet (door de voorschotregeling, bij het opleggen van een schadevergoedingsmaatregel), het ligt dan ook niet voor de hand om te wachten met het vorderen van schadevergoeding.

 

-         Kan ik bijv de advocaat ook gebruiken op het moment dat als de dader (voorwaardelijk) vrijkomt er bijv voorwaarden aan worden verbonden dat het voor hem verboden is om in de stad, buurt, straat te komen van de nabestaanden? 

De advocaat wel, maar hiervoor is de kosteloze toevoeging niet bedoeld. Het gaat immers dan niet om het verhalen van de schade. Je kan dan wel een advocaat inschakelen, maar de toevoeging is niet kosteloos, maar op basis van een eigen bijdrage, afhankelijk van je inkomen.  

 

Burgercomité

-         Het idee en de invulling van het Burgercomité is afkomstig van Joost Eerdmans

-         Cor Sterkenburg, Jack Keijzer en Martin Roos zitten op persoonlijke titel in het comité.

-         De besturen van de drie lotgenotenorganisaties gaan een afspraak maken om met elkaar om de tafel te gaan zitten.

 

 

Sluiting

De aanwezigen werden bedankt voor hun aanwezigheid.

Tenslotte wordt aangegeven dat de organisaties een bijeenkomst op donderdag of vrijdag (ochtend) prefereren.

 

A.D.S.